Aktualności

NFOŚiGW zainaugurował obchody swojego 30-lecia

13-06-2019, 15:28
Minister Środowiska Henryk Kowalczyk
Wiceprezes Zarządu NFOŚiGW Anna Mańk
p.o Prezesa Zarządu NFOŚiGW Marek Ryszka
Wiceprezes Zarządu NFOŚiGW Artur Michalski
Wiceprezes Zarządu NFOŚiGW Dominik Bąk
Minister Środowiska Henryk Kowalczyk oraz Zarząd NFOŚiGW

Konferencją prasową pod hasłem „30 lat w służbie polskiej ochrony środowiska i gospodarki wodnej – dokonania i perspektywy rozwoju” zostały zainaugurowane 13 czerwca br. obchody jubileuszu 30-lecia Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Powołanie z dniem 1 lipca 1989 r. NFOŚiGW było jednym z pierwszych dokonań transformacji ustrojowej w Polsce. Towarzyszył temu nowy sposób myślenia o ekologii, uznający konieczność racjonalnego korzystania ze środowiska, przyrody i zasobów naturalnych jako wartości ponadpokoleniowych.

W konferencji, w której wzięło udział kilkudziesięciu dziennikarzy z prasy, radia, telewizji oraz mediów internetowych, uczestniczył Minister Środowiska Henryk Kowalczyk. Obecni byli wszyscy członkowie Zarządu NFOŚiGW: p.o. Prezesa Zarządu Marek Ryszka oraz Wiceprezesi: Anna Mańk, Dominik Bąk i Artur Michalski, którzy zaprezentowali główne dokonania i osiągnięcia z 30-letniej działalności NFOŚiGW, a zarazem najważniejsze wyzwania oraz nowe programy priorytetowe uruchamiane w bieżącym roku.

Na wstępie, w okolicznościowym wystąpieniu, Minister Środowiska Henryk Kowalczyk podkreślił, że NFOŚiGW jest rówieśnikiem wolnej Polski, a porównanie obecnego stanu środowiska z tym z końca lat 80. ubiegłego wieku pokazuje olbrzymią zmianę na korzyść. Nastąpiła wręcz rewolucja w obliczu ekologicznym Polski za sprawą realizacji licznych przedsięwzięć – zarówno w formie inwestycji gospodarczych, jak i działań na rzecz edukacji, ochrony przyrody i różnorodności biologicznej. Powołanie NFOŚiGW dało podstawę do stworzenia i stałego doskonalenia systemu finansowania ochrony środowiska w Polsce, do którego kilka lat później dołączyły fundusze wojewódzkie. System ten sprawdził się w praktyce. Umożliwia on bezpośrednie wykorzystywanie wpływów z opłat i kar za korzystanie ze środowiska do wdrażania wieloletnich programów. NFOŚiGW podejmuje proekologiczne działania na wielką skalę. Obecnie takim wyzwaniem jest – zarysowany na 12 lat i realizowany wspólnie z wojewódzkimi funduszami – program Czyste Powietrze. Minister Henryk Kowalczyk wspomniał również o nowych programach środowiskowych na rzecz rolnictwa. Dodał, że NFOŚiGW sprawdził się jako dystrybutor środków europejskich. Podsumowując, szef resortu zaznaczył, że Ministerstwo Środowiska z dumą pełni nadzór nad bardzo dobrze zorganizowaną i zarządzaną instytucją, jaką jest NFOŚiGW.

Pełniący obowiązki Prezesa Zarządu NFOŚiGW Marek Ryszka w swoim wystąpieniu podkreślił kluczową pozycję i rolę Narodowego Funduszu w polskim systemie finansowania ochrony środowiska. Jest to instytucja, która wspiera finansowo politykę ekologiczną państwa, wykorzystując środki własne oraz będące w dyspozycji środki zagraniczne. Obecny poziom finansowania ochrony środowiska to około  4-5 mld zł rocznie, po 50 proc. ze środków unijnych i własnych. NFOŚiGW to krajowy lider wdrażania funduszy europejskich i zagranicznych mechanizmów finansowania ochrony środowiska w Polsce. Atutami NFOŚiGW są: wyszkolone i doświadczone zespoły kadry zarządzającej, ekspertów i specjalistów, zdolność do finansowania szerokiej i zróżnicowanej palety zadań, doświadczenie w stosowaniu różnorodnych narzędzi finansowych w wielu obszarach, zdolność do wdrażania europejskich programów finansowania (co uzyskano w wyniku wieloletniego doświadczenia w realizacji dwóch perspektyw unijnych), rozpoznawalność instytucji w Komisji Europejskiej, sprawdzone procedury, wypracowany mechanizm samofinansowania, posiadane zasoby kapitałowe, a także specjalne rozwiązania wspierające przedsiębiorców i innowacyjność.

W latach 1989-2018 w wyniku działalności NFOŚiGW zrealizowano m.in. 4125 projektów w zakresie gospodarki wodno-ściekowej, 4076 projektów dla ochrony powietrza i klimatu oraz 1244 projekty w obszarze gospodarki odpadami i ochrony powierzchni ziemi.

W okresie od 1989 r. do dzisiaj NFOŚiGW zawarł prawie 32 tys. umów na realizacje przedsięwzięć proekologicznych, w tym 3,1 tys. umów z udziałem środków zagranicznych. Wartość tych projektów wyniosła (łącznie z wkładem beneficjentów) 237 mld zł. Na 28,8 tys. umów ze środków krajowych wydatkowano 50,9 mld zł, a koszt realizowanych projektów wyniósł 157 mld zł. W tym okresie wpływy do NFOŚiGW z opłat i kar stanowiły 27,9 mld zł.

Do priorytetów NFOŚiGW Prezes Marek Ryszka zaliczył: adaptację do zmian klimatu, ochronę wód, geologię górnictwo, gospodarkę w obiegu zamkniętym, w tym gospodarowanie odpadami, ochronę powietrza oraz różnorodność biologiczną. Natomiast jako najważniejsze zadania na lata 2021-2027 wskazał: adaptację do zmian klimatu, w tym zarządzanie ryzykiem i odpornością na klęski żywiołowe, gospodarkę niskoemisyjną (ekomobilność, czyste powietrze), gospodarkę w obiegu zamkniętym, transformację energetyczną (efektywność energetyczna, OZE, inteligentne systemy i sieci ciepłownicze), zrównoważoną gospodarkę wodną oraz bioróżnorodność i edukację ekologiczną.

P.o. Prezesa Zarządu NFOŚiGW omówił nowy program priorytetowy Adaptacja do zmian klimatu oraz ograniczanie skutków zagrożeń środowiska, z którego będą finansowane takie przedsięwzięcia jak: opracowanie miejskich planów i strategii adaptacji do zmian klimatu, zaopatrzenie ludności w wodę do picia, zapobieganie powodziom i przeciwdziałania skutkom suszy oraz działania inwestycyjne, w tym m.in. tzw. „zielono-niebieską” infrastrukturę. Prezes Marek Ryszka przypomniał zarazem zrealizowane z udziałem środków NFOŚiGW obiekty gospodarki wodnej, np. Zbiornik Świnna Poręba (Jezioro Mucharskie) na Skawie (dofinasowanie: 1 mld zł), Suchy zbiornik przeciwpowodziowy Racibórz Dolny na Odrze (dofinasowanie: 0,7 mld zł) oraz Stopień Wodny Malczyce na Odrze (dofinansowanie: 0,8 mld zł). Dodał również, że znacznemu rozszerzeniu ulega Ogólnopolski program finansowania służb ratowniczych, w ramach którego NFOŚiGW zawarł nowe umowy z WFOŚiGW na kwotę 102,5 mln zł na sfinansowanie: zakupu samochodów ratowniczo-gaśniczych dla 475 jednostek OSP w 16 województwach, a także na zakup sprzętu ratowniczego i specjalistycznego sprzętu pływającego dla 25 jednostek WOPR, GOPR i TOPR w 10 województwach.

W zakresie gospodarki wodno-ściekowej wsparcie NFOŚiGW obejmuje: oczyszczanie ścieków, kanalizację sanitarną, podłączenia do budynków, kanalizację ogólnospławną i deszczową, sieć wodociągową, stacje uzdatniania wody oraz zagospodarowanie osadów ściekowych. Ważnym obszarem wsparcia jest również samowystarczalność energetyczna przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych. Realizując inwestycje ochrony wód, w latach 1989-2018, osiągnięto m. in. następujące cele: zmniejszenie różnic społecznych i gospodarczych pomiędzy obywatelami Polski i Unii Europejskiej, poprawę warunków i jakości życia oraz stanu zdrowia mieszkańców, poprawę stanu środowiska, budowę nowoczesnej i modernizację istniejącej infrastruktury oraz rozwój wiedzy technicznej i pozatechnicznej w tym obszarze. W latach 1989 -2019, wspierając zadania określone w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych, NFOŚiGW zawarł ponad 1000 umów na realizację prac o wartości 42 mld zł w prawie 500 aglomeracjach. Zbudowano bądź unowocześniono 1600 oczyszczalni oraz 83 tys. km sieci kanalizacyjnych. Obecnie działania w obszarze gospodarki wodno-ściekowej zostaną poszerzone o Ogólnopolski program gospodarki wodno-ściekowej poza granicami aglomeracji ujętych w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych.

Z kolei celem Ogólnopolskiego systemu wsparcia doradczego dla sektora publicznego, mieszkaniowego oraz przedsiębiorstw w zakresie efektywności energetycznej oraz OZE, który NFOŚiGW realizuje we współpracy z 15 WFOŚiGW oraz samorządem lubelskim, jest: wspieranie projektów przyczyniających się do realizacji pakietu energetyczno-klimatycznego UE, zwiększenie świadomości społecznej w zakresie rozwoju gospodarki niskoemisyjnej, wspieranie gmin w przygotowaniu i wdrażaniu planów gospodarki niskoemisyjnej (PGN/SEAP), wspieranie działań w przygotowaniu i wdrażaniu inwestycji w zakresie efektywności energetycznej oraz odnawialnych źródeł energii. Zespół prawie 90 osób udziela porad i wskazówek przedsiębiorcom, samorządom i osobom indywidualnym. Zrealizowano ponad 72 tys. działań doradczych, z których 83 proc. udzielono w związku z realizacją programu Czyste Powietrze. Ponadto doradcy wsparli przygotowanie i wdrożenie około 1800 planów gospodarki niskoemisyjnej (PGN). Przeprowadzono też 60 szkoleń, podczas których wyszkolono blisko 1500 energetyków gminnych z ponad 1100 gmin. Odbyło się ponad 180 szkoleń, w których wzięło udział ponad 4 tys. pracowników ośrodków pomocy społecznej.

Prezes Marek Ryszka podał najważniejsze informacje dotyczące programu Czyste Powietrze Jego celem jest poprawa efektywności energetycznej i zmniejszenie zanieczyszczeń  z istniejących jednorodzinnych budynków mieszkalnych, a także uniknięcie emisji zanieczyszczeń z nowo budowanych jednorodzinnych budynków mieszkalnych. Na koniec maja 2019 r. do wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej wpłynęło 58,2 tys. wniosków, zostało zawartych 12,2 tys. umów na kwotę 1,4 mln zł. Ponad siedem tysięcy wniosków przyjął sam WFOŚiGW w Katowicach.

W sposób ciągły jest doskonalona współpraca z wojewódzkimi funduszami. Następuje dalsza poprawa efektywności finansowania projektów proekologicznych dzięki nowej formule współpracy NFOŚiGW i WFOŚiGW przy realizacji programów priorytetowych. Umożliwia to intensyfikacja wsparcia finansowego dla poszerzonego katalogu beneficjentów (np. osoby fizyczne, lokalne organizacje społeczne), realizujących „małe”, ale istotne projekty środowiskowe. Obecnie NFOŚiGW wspólnie z WFOŚiGW realizuje następujące programy: Czyste Powietrze, Ogólnopolski program finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest, Ogólnopolski program regeneracji środowiskowej gleb poprzez ich wapnowanie, Ogólnopolski program gospodarki wodno-ściekowej poza granicami aglomeracji ujętych w KPOŚK oraz Ogólnopolski program finansowania służb ratowniczych.

Osiągnięcia, bieżące działania oraz plany Narodowego Funduszu w obszarach energii, ekoinnowacji, ochrony przyrody oraz edukacji ekologicznej przedstawił Wiceprezes Zarządu NFOŚiGW Artur Michalski. Podkreślił kompleksowość wsparcia w powyższych obszarach, które obejmuje m.in.: ograniczanie presji przemysłu, efektywność energetyczną, racjonalne wykorzystanie zasobów, rozwój efektywnego ciepłownictwa (w tym: wprowadzanie OZE, likwidację indywidualnego ogrzewania oraz modernizację i rozwój sieci), rozwój technik kogeneracyjnych, kompleksową termomodernizację, rozwój odnawianych źródeł energii (w tym wykorzystanie zasobów geotermalnych), a także ekomobilność i ekoinnowacje.

Mówca zwrócił uwagę na znaczenie ogólnopolskiego systemu doradztwa energetycznego oraz edukacji ekologicznej. W omawianych obszarach, latach 1989-2019, projekty były i są realizowane poprzez programy priorytetowe NFOŚiGW (np. Kawka, Bocian, Prosument, PolSeff, Inteligentne Sieci Energetyczne), działania w ramach: Sektorowego Programu Operacyjnego Wsparcie Konkurencyjności Przedsiębiorstw (SPO WKP), Programów Operacyjnych Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ 2007-2013 i POiiŚ 2014-2020), a także programów Systemu Zielonych Inwestycji (GIS) i programów Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (NMF i EOG). Prezes Artur Michalski zestawił uzyskane efekty rzeczowe i ekologiczne projektów zrealizowanych dzięki wsparciu NFOŚiGW. Przykładowo, z inicjatywy i dzięki wsparciu Narodowego Funduszu prawie 900 gmin w Polsce opracowało Plany Gospodarki Niskoemisyjnej (PGN), których realizacja jest istotnym czynnikiem dla przywracania standardów jakości powietrza w Polsce.

Programy priorytetowe NFOŚiGW (Gekon, Sokół), a także program Komisji Europejskiej LIFE są wsparciem przy wdrażania innowacyjnych technologii środowiskowych, w powiązaniu z Krajowymi Inteligentnymi Specjalizacjami (KIS). W zakresie ochrony przyrody NFOŚiGW koncentruje się na współfinansowaniu zadań dla ochrony i przywracania różnorodności biologicznej i krajobrazowej. Natomiast w dziedzinie edukacji ekologicznej realizacja programów priorytetowych NFOŚiGW pozwala  podnosić poziom świadomości ekologicznej i kształtować postawy ekologiczne społeczeństwa.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej aktywnie wspiera rozwiązywanie problemów ekonomicznych poprzez kompleksową ofertę dla optymalizacji gospodarowania energią w zakresie: wytwarzania, dystrybucji i konsumpcji. Włącza się w ten sposób w realizację zadań transformacji energetycznej w naszym kraju, co będzie wykonywane z pomocą nowych programów: Energia Plus, Polska Geotermia Plus, Ciepłownictwo Powiatowe, Agroenergia. Na ten cel NFOŚiGW przeznaczy do 2023 r. 8,5 mld zł. Jako Zarządzający Funduszem Niskoemisyjnego Transportu (FNT) NFOŚiGW włącza się szeroko w rozwój elektromobilności. Prezes Artur Michalski zapowiedział także uruchomienie nowego programu priorytetowego Kangur – Bezpieczna i ekologiczna droga do szkoły, w ramach którego NFOŚiGW dofinansuje min. zakup nowych elektrycznych autobusów szkolnych. Beneficjentami będą w tym przypadku gminy wiejskie oraz miasta średnie tracące funkcje społeczno-gospodarcze.

Wiceprezes Zarządu NFOŚiGW Dominik Bąk przedstawił działania NFOŚiGW na rzecz ochrony ziemi i gospodarki odpadami. W tej dziedzinie NFOŚiGW finansuje lub współfinansuje następujące projekty: kompleksowe systemy zagospodarowania odpadów, kompleksowe systemy zagospodarowania odpadów, technologie unieszkodliwiania odpadów, technologie i modernizacje spalarni odpadów, recycling pojazdów wycofanych z eksploatacji, rekultywacje terenów zdegradowanych, zabezpieczenia wyrobisk górniczych, poznanie budowy geologicznej kraju oraz gospodarkę zasobami złóż kopalin i wód podziemnych, regenerację środowiskową gleb poprzez ich wapnowanie oraz usuwanie odpadów pochodzących z działalności rolniczej oraz wyrobów zawierających azbest.

Finansowanie krajowe przez minionych 30 lat zaowocowało zawarciem 9 175 umów, przy udzielonym wsparciu w kwocie 9,36 mld zł. Natomiast finansowanie z udziałem środków unijnych w okresie 2000-2013 przełożyło się na umowy opiewające na kwotę 6,6 mld zł, przy dofinansowaniu ze środków unijnych w wysokości 3,1 mld zł. W POIiŚ 2014-2020 w działaniu 2.2 Gospodarka odpadami komunalnymi zawarto dotychczas 35 umów na łączną wartość projektów 1,7 mld zł i udzielonym dofinansowaniu z Funduszu Spójności na poziomie 830 mln zł. Z kolei w działaniu 2.5 Poprawa jakości środowiska miejskiego zawarto 154 umowy na wartość projektów 1,25 mld i udzielonym dofinansowaniu 920 mln zł.

Mówiąc o najważniejszych osiągnięciach NFOŚiGW w prezentowanych obszarach, Prezes Dominik Bąk podał dofinansowane przez NFOŚiGW spalarnie (1,5 mld zł ze środków unijnych i prawie 1 mld zł środków krajowych), które przetwarzają 1 mln ton/rok odpadów, a procesy te zachodzą z odzyskiem energii i są bezpieczne dla środowiska. Wymienił ponadto takie przedsięwzięcia jak: rekultywacja terenów zdegradowanych górnictwem siarki (objęła 3,5 tys. ha przy dofinansowaniu 900 mln zł); rekultywacja terenów zdegradowanych i likwidacja bomb ekologicznych (wsparcie 66 inwestycji kwotą prawie 105 mln zł); poprawa jakości środowiska miejskiego (utworzenie lub odnowienie 2,1 tys. ha terenów zieleni przy wsparciu kwotą 920 mln zł); całkowita likwidacja mogilników (zlikwidowano ich około 190, przy dofinansowaniu ponad 130 mln zł).

Nowymi projektami NFOŚiGW w prezentowanym obszarze są: Ogólnopolski program regeneracji środowiskowej gleb poprzez ich wapnowanie, Usuwanie porzuconych odpadów, Usuwanie folii rolniczych i innych odpadów pochodzących z działalności rolniczej (program pilotażowy) oraz Ogólnopolski program finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest. Prezes Dominik Bąk zaakcentował, że na okres nowej perspektywy finansowej szczególnie ważne jest uwzględnienie tych działań w POIiŚ 2021-2027 oraz wdrożenie gospodarki o obiegu zamkniętym we wszystkich obszarach finansowanych przez NFOŚiGW.

Następnie Wiceprezes Zarządu NFOŚiGW Anna Mańk zaprezentowała inwestycje kapitałowe Narodowego Funduszu. Portfel podstawowy stanowią: w zakresie wytwarzania energii cieplnej – PEC Geotermia Podhalańska S.A. w Bańskiej Niżnej (90,6 proc. akcji), Geotermia Pyrzyce Sp. z o.o.(62,1 proc. udziałów), Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S.A. w Tarnowie (39,3 proc. akcji), Miejska Energetyka Cieplna Sp. z o.o. w Ostrowcu Świętokrzyskim (40 proc. udziałów). Natomiast w obszarze usług finansowych: BOŚ SA (58 proc. akcji), a w zakresie usług doradczych – KAPE SA (67,7 proc. akcji).

BOŚ SA jest jedynym w Polsce bankiem specjalizującym się w ochronie środowiska. W okresie 27 lat działalności łączna liczba sfinansowanych przez niego inwestycji proekologicznych wyniosła 80 tys., a ich wartość to 51,1 mld zł. Udzielone kredyty własne dają kwotę 20,2 mld zł, natomiast wartość 52,2 tys. umów kredytowych udzielanych wspólnie z NFOŚiGW i WFOŚiGW (dotacja/pożyczka) to około 7,5 mld zł.

PEC Geotermia Podhalańska S.A. to z kolei pierwsza w historii Polski spółka wykorzystująca ciepło wód geotermalnych. Została ona zawiązana z inicjatywy NFOŚiGW 25 lat temu, jej obecna roczna sprzedaż wynosi ponad 450 tys. GJ energii cieplnej. Klaster Energii Serce Podhala współtworzony przez PEC Geotermia Podhalańska i Gminę Szaflary znalazł się w elitarnym gronie wyróżnionych przez Ministerstwo Energii klastrów energii – za pionierskie przedsięwzięcia w sektorze energetyki rozproszonej (panele fotowoltaiczne oraz magazyny ciepła).

Inna spółka, KAPE S.A., jest krajowym liderem w obszarze prac doradczych i konsultingowych w obszarze efektywnego zarządzania energią. Spółka specjalizuje się: w przygotowaniu i weryfikacji audytów energetycznych dla przemysłu i budownictwa, projektowaniu energooszczędnych budynków, doradztwie z zakresu gospodarki niskoemisyjnej, w szkoleniach i warsztatach oraz edukacji ekologicznej w obszarze efektywności energetycznej. KAPE S.A. jest laureatem 28. edycji Medalu Europejskiego przyznawanego przez Komitet Ekonomiczno-Społeczny działający przy Komisji Europejskiej. Wyróżnienie to zostało przyznane za świadczenie usług z zakresu audytu energetycznego.

W swojej wypowiedzi Prezes Anna Mańk przedstawiła także wyniki finansowe wszystkich spółek portfela podstawowego NFOŚiGW, podkreślając, że są one stabilne, a firmy poprawiają swoje wyniki finansowe. NFOŚiGW analizuje na bieżąco możliwości dalszego zaangażowania kapitałowego w spółki prawa handlowego.

Konferencję prasową zakończyła seria dziennikarskich pytań skierowanych do Zarządu NFOŚiGW. Dotyczyły one głównie zagadnień ekomobilności oraz najnowszych programów priorytetowych.

.

powrót
do góry